در قسمت نظرات پست «آشنایی با یک نابغه»، یکی دو نفر از دوستان، اشاره‌ای به حرفای آقای روازاده در مورد نمک دریا داشتن که طبق قولی که داده بودم، قرار شد در این زمینه توضیح بدم. هر چند که حرفای غیر علمی این آقا حتی ارزش خوندن نداره، چه برسه به نقد کردن‌، ولی از اونجایی که طیف وسیعی از مردم ما خام حرفای ایشون شده‌اند و از سراسر ایران به مطب‌شون میرن تا ویزیت بشن، لازم دونستم یکی از ادعاهای ایشون رو نقد کنم تا مردم ببینن که با چه آدمایی روبرو هستن. جالبه بدونین که مطب ایشون از مطب بزرگترین و سرشناس‌ترین متخصص تغذیۀ ایران هم شلوغ‌تره! بگذریم...

از اونجا که رواج مصرف نمک دریا از طریق تبلیغات وسیع آقای روازاده و مؤسسه‌شون به سرعت در جامعه در حال گسترشه، بهتره که در ابتدا ادعاهای مطرح شده توسط ایشون رو دربارۀ نمک دریا مورد بررسی قرار بدیم تا میزان صحت ادعاهاشون در این زمینه روشن بشه. آقای روازاده در یکی از سخنرانی‌هاشون که بصورت CD در سراسر جامعه پخش شده، دربارۀ نمک یددار اینطوری گفته‌اند: «نمک رو اخیراً فاسد کردن! به نام ید! این یدایی که تو نمک می‌زنن ید شیمیاییه و سرطان‌زاست گرچه بگن برای تیرویید خوبه! خوب آدم عاقل میاد چه فکری می کنه؟ میگه آقاجان ما نمیگیم ید بده! خوبه! باشه! ولی یه سؤال! اونی که یدش بالاس چرا باید بخوره!؟ اونی که یدش میزونه چرا باید بخوره؟! چون این جذب میشه دیگه! دفع نمیشه به این راحتی! شیمیاییه! خوب! پس ما میایم چیکار می‌کنیم؟ کاری رو می‌کنیم که اجداد ما می‌کردن! می‌گفتن یدی را ما میدیم به مردم بخورن که اگه نیاز بود برداره و نیاز نداشت دفع کنه! ید طبیعی! مثل نمک دریا! عطاری که برید همون عطاری که آدرسش رو دم در بهتون میدن، اونا دارن!»

نمک مورد تأیید حکیم دکتر روازاده!

اصولاً تفاوت چندانی به لحاظ ترکیب شیمیایی بین نمک دریا و نمک یددار وجود نداره، چون عناصر عمدۀ تشکیل دهندۀ این دو نوع نمک، سدیم(Na) و کلر(Cl) هستن و مقدار باقیماندۀ عناصر موجود در هر دوشون مثل کلسیم و منیزیم به هیچ وجه در حدی نیست که از نظر تأثیر بر سلامتی انسان، اختلاف معناداری رو ایجاد کنه. در مورد مقدار ید موجود در نمک دریا باید گفت که بر خلاف سخنان بی‌اساس آقای روازاده، میزان ید نمک دریا خیلی کمه. مطابق اطلاعات ارائه شده توسط مرکز بین المللی کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید (ICCIDD)، بررسی‌های صورت گرفته بر روی نمک ۸۱ دریا و دریاچه در ۲۱ کشور دنیا نشون میده که بطور میانگین در هر کیلوگرم نمک دریا فقط 7/0 میلی‌گرم ید وجود داره. همون طور که خواننده‌های عزیز می‌دونن، مقدار نیاز روزانۀ یه فرد بالغ به ید بر اساس دو معیار معتبر بین المللی زیر تعیین میشه:

۱- Estimated Average Requirements) EAR): مقدار یدی که نیاز ۵۰ درصد از افراد رو در یه گروه سنی برآورده می‌کنه که بر اساس بررسی‌های صورت گرفته در افراد بالغ ۹۵ میکروگرمه.

۲- Recommended Dietary Allowances) RDA): مقدار یُدی که نیاز ۹۷ تا ۹۸ درصد از افراد رو در یه گروه سنی برآورده می‌کنه که بر اساس بررسی‌های صورت گرفته در افراد بالغ ۱۵۰ میکروگرمه.

به عبارت بهتر اگه فرد بالغی بخواد مطمئن بشه که دچار کمبود ید نمیشه، باید حتماً روزی ۱۵۰ میکروگرم (15/0 میلی‌گرم) ید دریافت کنه. با یه محاسبۀ ساده میشه متوجه شد که برای تأمین نیاز روزانۀ ید از نمک دریا، یه فرد بالغ باید روزی ۲۰۰ گرم نمک دریا مصرف کنه و این مقدار مصرف نمک یعنی خودکشی! از طرف دیگه با توجه به سرازیر شدن فاضلاب‌های صنعتی حاوی مواد بسیار سمی به داخل رودخانه‌ها، آیا درسته که ما نمک دریا رو که سرشار از مواد سمی مثل جیوه و آرسنیک هست، بدون تصفیه به خورد مردم بدیم؟! آقای روازاده در یکی دیگه از سخنرانی‌هاشون ادعا کرده‌اند که ید موجود در نمک کشورهای اروپایی فقط ۲ پی پی ام (PPM) و ید موجود در نمک دریاچۀ ارومیه 1/1 پی‌پی‌ام هست، در صورتی که بررسی‌های اخیر ICCIDD نشون میده که هر کیلوگرم نمک در کشوری مثل آلمان ۲۵ میلی‌گرم ید داره و این یعنی ۲۵ پی‌پی‌ام یا به تعبیر دیگه ۲۵ میکروگرم ید در هر گرم نمک طعام! حالا شما با توجه به اظهارات آقای روازاده که گفته نمک دریاچۀ ارومیه فقط ۱/۱ پی‌پی‌ام ید داره و بهترین نمک برای مصرفه، می‌تونین حدس بزنین که چه فاجعه‌ای با مصرف نمک این دریاچه رخ خواهد داد! ما حتی اگه فرض کنیم که مردم ایران مانند مردم آلمان و اندونزی به کمترین میزان ید در بین مردم دنیا نیاز دارن، بازم باید چیزی حدود 23 برابر مردم آلمان نمک مصرف کنن تا ید مورد نیاز بدن‌شون تأمین بشه! یعنی اگه یه آلمانی روزانه ۱۰ گرم نمک طعام بخوره، یه ایرانی باید روزانه ۲۷۰ گرم نمک دریای نمایندگی‌های آقای روازاده رو نوش جان کنه تا ید مورد نیاز بدنش رو دریافت کنه!

نمونه‌ای از تبلیغات آقای روازاده و مؤسسه‌شون در سایت‌های مختلف

شاید اغراق نباشه اگه بگیم که برنامۀ اضافه کردن ید به نمک موفق‌ترین و ارزان قیمت‌ترین برنامۀ پیشگیری از بیماری در تاریخ پزشکیه و علیرغم همۀ اینا به دلیل شیوع فقر و عدم وجود منابع مالی در خیلی از کشورهای فقیر جهان برای اضافه کردن ید به نمک، هنوز هم دو میلیارد نفر در سراسر دنیا از کمبود ید رنج می‌برن. حالا که در کشور ما این برنامه انجام شده، تازه عده‌ای مثل آقای روازاده پیدا شدن و می‌خوان با فروش نمک دریا به مردم با 10 برابر قیمت، یه شبه پولدار بشن! پولدار شدنی که سرانجام به گسترش کم کاری تیروئید و شیوع گواتر در بین مردم کشورمون منجر میشه...

علی پزشکی