قسمت پنجم: نقش اسید فولیک در کاهش فشار خون

بیماری فشار خون یک مشکل سلامت عمومی است، که منجر به مرگ و میر در سرتاسر جهان می شود. حدود 80 درصد از بار بیماری فشار خون مربوط به کشورهای با درآمد پایین و متوسط است. بروز بیماری فشار خون در دهه های اخیر در ایران افزایش یافته است و امروزه با شیوع بالایی از فشار خون در میان بزرگسالان ایرانی مواجه هستیم (30 درصد). عوامل مختلف ژنتیکی و محیطی در پاتوژنز بیماری فشار خون نقش دارند. این عوامل یا سبب آسیب به اندوتلیوم میشوند، و یا عملکرد آنرا تغییر می دهند. افزایش هموسیستئین (HCy) خون به عنوان یکی از ریسک فاکتورهای بیماریهای قلبی- عروقی (CVD) و همچنین فشار خون به حساب می آید.

مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهند افزایش 5 میکرومول هموسیستئین پلاسما سبب افزایش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک به میزان 0.5 – 0.7 میلی متر جیوه در مردان و 0.7 – 1.2 میلی متر جیوه در زنان می شود، که این افزایش فشار مستقل از عملکرد کلیه است. افزایش سطح HCy در ارتباط با اختلال عملکرد اندوتلیال و سفتی عروق است. هموسیستئین به عنوان عاملی برای ایجاد رادیکالهای آزاد اکسیژن از طریق مکانیسم های متعدد شناخته می شود و سبب ایجاد رادیکالهای آزاد بصورت خودبخود می شود. رادیکالهای اکسیژن سبب آسیب به اندوتلیال عروق می شوند. آنیون سوپراکسید و هیدروژن پراکسید سبب ایجاد انقباض در رگ می شوند.

هایپرهموسیستئینمیا سبب ایجاد پرفشاری خون از طریق آسیب به اندوتلیال عروق می شود. فرضیه ای که در خصوص افزایش سطح HCy پلاسما مطرح است، آسیب وارده به اندوتلیوم از طریق استرس اکسیداتیو است. در واقع ارتباط میان فولات، هموسیستئین و اختلال عملکرد اندوتلیوم در پاتولوژی بیماری فشار خون مؤثر است. سطح پلاسمایی فولیک اسید بطور معکوس با غلظت هموسیستئین پلاسما مرتبط است. اگرچه اثر سودمند فولیک اسید در عملکرد اندوتلیال عروق بطور کامل شناخته نشده است، اما مطالعات قبلی نشان می دهد، افزایش سطح هموسیستئین در افراد مبتلا به  CVD قابل ملاحظه است، و مکمل یاری با فولیک اسید میتواند در کاهش سطح هموسیستئین پلاسما و بهبود عملکرد اندوتلیال مؤثر باشد.

فاطمه یعقوبلو

قسمت چهارم: مطالعۀ قلب فرامینگهام

یکی از معروفترین، بزرگترین و البته موفق ترین مطالعات کوهورت انجام شده در جهان مطالعۀ قلب فرامینگهام است. مطالعۀ فرامینگهام که در سال 1947 میلادی در ماساچوست آمریکا آغاز شد با هدف شناسایی عوامل خطر بیماریهای قلبی- عروقی و همچنین راهکارهایی جهت پیشگیری و کنترل این بیماری در سرتاسر جهان آغاز شد. از آنجا که شیوع روزافزون بیماریهای مزمن و غیر واگیر و خصوصاً بیماریهای قلبی- عروقی در دهه‌های اخیر به مسألۀ اصلی تهدید کنندۀ سلامت عمومی در جهان تبدیل شده است، از این رو نتایج حاصل از این مطالعه نقش بسزایی در جهت شناسایی و کنترل عوامل خطر بیماریهای قلبی_عروقی داشته است.

شروع مطالعۀ فرامینگهام در ابتدا با فرضیاتی همراه بود. فرضیاتی نظیر اینکه فشار خون بالا، سطح بالای کلسترول توتال خون، مصرف الکل، اضافه وزن و چاقی و... از فاکتورهای خطر بیماریهای قلبی- عروقی به حساب می‌آیند. با گذشت بیش از پنجاه سال از شروع این مطالعه و نتایج حاصل از آن امروزه تعداد بیشماری از فرضیات مطرح شده در آن زمان به اثبات رسیده اند. یکی از پیامدهای این مطالعه ارزیابی خطر 10سالۀ بیماریهای قلبی- عروقی است. ارزیابی خطر 10 ساله در تنظیم دارو و رژیم های گام 1 و 2 در افراد هایپرلیپیدمیک مؤثر است.

ارزیابی خطر 10ساله به این معنی است که با داشتن اطلاعات بیوشیمیایی و بالینی افراد میتوان ابتلا به بیماریهای قلبی- عروقی را طی 10 سال آینده در فرد پیش بینی کرد. با مراجعه به این آدرس و طی کردن 8 مرحله میتوانید خطر 10 سالۀ بیماریهای قلبی- عروقی را در افراد محاسبه کنید (البته محاسبه خطر برای افراد 30-74 ساله امکان پذیر است). همچنین با مراجعه به این آدرس و سپس با کلیک بر روی گزینۀ Interactive Risk Score Calculator در انتهای صفحه میتوانید خطر بروز بیماری فشار خون را طی 1 سال، 2 سال و 4 سال آینده محاسبه کنید (امکان محاسبه برای افراد 20-80 ساله).

فاطمه یعقوبلو

سلــــــــــــــــــــــــــــــــــــام دوستان... من بازم اومدم  دیدم چند وقتیه که وبلاگ فضای معنویت به خودش گرفته، گفتم منم یه خاطرۀ معنوی تعریف کنم همه با هم به یه حال معنوی برسیم... البته این خاطره مربوط به گذشته میشه؛ شاید حدود 7-8 سال گذشته. یادم میاد نزدیکای کنکور سراسری بود، اون ماههای پایانی که درس خوندن خیلی جدی میشه و مغز آدم پر میشه از عدد و رقم و فرمول

یه روز طبق معمول همیشه ساعت 2 ظهر از مدرسه اومدم خونه و تصمیم گرفتم که اونروز رو یه نیم ساعتی از خواب ظهرم کم کنم و بیدار شم و به درسای عقب افتادم برسم  حدود ساعت 4 و نیم ظهر از خواب بیدار شدم. رفتم و دست و صورتم رو شستم و وضو گرفتم تا نماز بخونم (دقت کنین بار معنوی داستان از اینجا شروع میشه ) و بعدش سریع برم سراغ درس و مشق... نماز رو شروع کردم؛ تا بیام چشم به هم بزنم دیدم رسیدم به رکعت دوم (البته بگم که هنوز خواب بطور کامل از سرم نپریده بوداااا )، خلاصه نشستم ذکر تشهد رو بخونم که دیدم هیچی ازش رو یادم نمیاد!!!!!

هر چی پیش خودم فکر کردم که خدایا اولش چی بود؟ آخرش چی بود؟ اصلا ذکر تشهد چی رو می‌خواست برسونه؟ هدفش چی بود؟  دیدم نه؛ انگار نه انگار! هیچی یادم نمیاد  پیش خودم گفتم «اشکال نداره، با یه سجدۀ سهو نمازم رو درستش میکنم»  آخه اونموقع تازه یادش گرفته بودم و فکر می‌کردم سجدۀ سهو حلال تمام مشکلات نمازه  خلاصه با خونسردی تمام بلند شدم و نمازم رو ادامه دادم ولی تو کل ِ دو رکعت بعدی داشتم به ذکر تشهد فکر میکردم  که دوباره رسیدم به رکعت چهارم

دوبــــــــــــــــــــــــــــاره همون داستان تکرار شد! هرچی‌ام به مغزم فشار آوردم یادم نیومد!!!! ولی باز هم خونسردی خودم رو حفظ کردم و گفتم «ذکر سلام رو که خوندم با سجدۀ سهو همه چی حله»  با گفتن ذکر سلام ِ بدون تشهد نماز رو تموم کردم و رفتم سراغ سجدۀ سهو که دیدم، ای دل غافل ذکر سجده رو هم یادم نمیاد  اصلا یه وضعی بود... نمی‌دونستم بخندم یا گریه کنم؟! آخه باید دوباره چهار رکعت نمازم رو از اول میخوندم  ولی دیگه کل کل با خدا رو گذاشتم کنار و پیش خودم گفتم «از رو برو دختر، زشته این کارا » و نمازم رو قطع کردم، فکر کنید چقدر سخته بعد از چهار رکعت تلاش آخرشم به هیچ نتیجه ای نرسی!

بعدش مثل بچۀ آدم رفتم ذکر تشهد و سجدۀ سهو رو از مامانم پرسیدم و دوباره نمازم رو خوندم. ولی از اونروز تصمیمات بزرگی تو زندگم گرفتم که باعث تحول بزرگی در من شد  اول اینکه دیگه هیچ وقت بخاطر درس خوندن از خوابم نزنم؛ چون دو برابرش ضرر میکنم  دوم اینکه تو زمان امتحانا همراه با نوت برداشتن برای درسا، از قسمتهای مهم ِ نماز هم نوت بردارم، لازم میشه  و آخریش هم اینکه کل کل کردن با خدا اونم سر نماز اصلا آخر و عاقبت نداره

خوب دوستان میبینم که حال معنوی عجیبی بهتون دست داد  حالا نوبت شماست که از خاطرات یا سوتی هاتون بگین، البته اگر دوست دارین... خوبه ماه رمضونی یکم اعتراف کنین... البته میتونین مثل پست قبلی فقط شکلک بذارین یا از گرمای هوا بگین

فاطمه یعقوبلو

چیستان شمارۀ ۲

مطمئناً تا به حال تو کتابهای تغذیه‌ای خودمون خوندین که در بیماریهای مزمن فرد دچار کم‌خونی میشه. یا به عبارت دیگه «کمخونی ناشی از بیماریهای مزمن» اتفاق میفته. چیزی که در اکثر این بیماریهای مزمن مثل دیابت، بیماریهای قلبی- عروقی و... مشترکه، این نکته هست که ما شرایط التهاب رو داریم؛ یعنی بدن در شرایط التهابی قرار می‌گیره و این شرایط التهابیه که مسبب کم‌خونی میشه. البته خود این کم‌خونی ایجاد شده به کاهش روند التهاب کمک می‌کنه و در واقع یه مکانیسم دفاعی برای مقابله با التهابه.

امروزه از این اتفاق با عنوان «Hypoferremia of Inflammation» نام برده میشه. یعنی کاهش آهن خون در اثر التهاب. شما فکر میکنید اولاً چه عاملی مسئول این کاهش آهن تو شرایط التهابیه؟ این کاهش آهن چه سودی داره؟ و اینکه آیا تو این شرایط نیازه که فرد مکمل آهن دریافت کنه یا نه؟

فاطمه یعقوبلو

پاسخ چیستان اول: با عرض پوزش از خوانندگان گرامی به دلیل وقفۀ درازمدتی که بین پستهای «چیستان‌های تغذیه‌ای» به وجود اومد. از این به بعد سعی خواهیم کرد مثل سایر بخش‌های وبلاگ، این بخش هم بطور پیوسته به‌روز بشه. اما چیستان اول ما در مورد «پارادوکس فرانسوی» بود و از شما پرسیده بودیم چرا با وجود مصرف بیشتر چربی‌های اشباع توسط فرانسوی‌ها نسبت به آمریکایی‌ها، خطر بیماری‌های قلبی- عروقی در فرانسوی‌ها کمتره؟ از جمله علل این پدیده میشه به دریافت کالری کمتر توسط فرانسوی‌ها، مصرف مقدار متوسط شراب قرمز و الکل، مصرف زیاد فیبرهای محلول مانند انواع نخودها، میوه‌ها و سبزیجات، دریافت مقدار زیاد اسیدهای چرب غیراشباع در قالب روغن زیتون و انواع مغزها، سبک زندگی ثابت، زمان بندی منظم برای غذا خوردن و... اشاره کرد. قریب به اتفاق دوستان، به این پاسخ‌های صحیح اشاره کرده بودن، اما کسی که کامل‌ترین پاسخ رو داد، سرکار خانم نگار سیاه پوش بودن. از همین حالا می‌تونین پاسخ‌های خودتون رو در مورد چیستان شمارۀ ۲ در قسمت نظرات همین پست بنویسین...

قسمت سوم: فرضیۀ بارکر

شاید تا به حال این مطلب رو شنیده باشین که نوزادان با وزن کم هنگام تولد (LBW) در معرض خطر ابتلا به چاقی و بیماریهای قلبی- عروقی در سالهای بزرگسالی زندگی هستن! اما در خصوص اینکه این مطلب تا چه حد ثابت شده هست و اینکه چه کسی برای اولین بار اون رو بیان کرده خیلی حرفی به میون نیومده. شاید جالب باشه که بدونید حدوداً بیست سال پیش، در بریتانیا یک اپیدمیولوژیست به نام «دیوید بارکر» مسئول بررسی علت شیوع بالای بیماری قلبی- عروقی در یکی از شهرهای بریتانیا به نام «هرتفورد شایر» شد. بارکر با مطالعات گستردۀ خودش نشون داد که در بریتانیا نسبت بالای بیماریهای قلبی- عروقی در نقاطی دیده میشه که مرگ و میر شیرخواران در دهه‌های پیش در اونجا بالا بوده.

بارکر برای اولین بار این فرضیه رو پیشنهاد کرد که شاید بشه علت بیماریهای قلبی- عروقی رو در دوران کودکی افراد جستجو کرد؛ به همین خاطر تعدادی از افراد بزرگسال رو که به بیماری قلبی- عروقی مبتلا بودند انتخاب کرد و با مراجعه به پرونده بهداشتی اون افراد در دوران کودکی شون به نتیجه جالبی رسید! بارکر مشاهده کرد که اکثر افراد مبتلا به بیماری قلبی- عروقی، در دوران کودکی جزء نوزادان LBW بودن. نتیجه ای که بارکر بهش دست پیدا کرده بود برای اولین بار در سال 1995 در مجلۀBritish Medical Journal  با نام «فرضیۀ بارکر» مطرح شد؛ اینکه بیماریهای بزرگسالی افراد میتونن ریشه‌های جنینی داشته باشن. این فرضیه امروزه بطور وسیعی پذیرفته شده و در زمینه های مختلفی داره روش کار میشه. مجله Time در سال 2010 از این فرضیه و تحقیقات انجام شده در این زمینه با نام New Science نام برده.

متخصصان اپیدمیولوژی امروزه مشغول تحقیق در زمینه ریشه‌های جنینی بیماریهای مزمن هستن و سعی میکنن با مطالعه در این زمینه تا حد زیادی شیوع روزافزون بیماریهای مزمن رو کاهش بدن. اونها در بسیاری از مطالعات خودشون بیان کردن که سلامتی یک شخص فقط مربوط به زندگی فردی اون شخص نمیشه، بلکه تغذیه مادر در دوران بارداریش میتونه تا حد زیادی مسبب بیماری در سنین بزرگسالی فرزندش باشه. حتی در برخی موارد گفته شده که سلامت دختران جوان در سنین باروری، میتونه بر روی سلامت دو نسل بعد از خودشون اثر داشته باشه! بنظر می‌رسه برای کنترل خیلی از بیماریهای مزمن باید با دید وسیع‌تری به این بیماری‌ها نگاه کنیم و برای پیشگیری از بروز این بیماریها اقدامات لازم (که البته یکی از راههای مهم پیشگیری در این زمینه داشتن تغذیه سالمه) رو خیلی زودتر از این حرفا شروع کنیم.

فاطمه یعقوبلو