از اولین چیزهایی که هر روز صبح موقعی که میام دانشکده می بینم و اعصابم رو خرد می کنه، اون تابولهای نصب شده بر روی دیواره های مختلفه که قوانین حجاب و پوشش آقایان و خانومها رو بطور کامل و جامع شرح داده! چند وقتی است دوباره طرح حجاب و عفاف افتاد سر زبانها. از آنجا که طرحهای قبلی خیلی خوب جواب داده، قرار است برخورد با بیحجابی این بار در دانشگاه و با همت بیشتری دنبال شود! ۳۲سال گذشت و ما هنوز به مسائل اعتقادی، به مثابه قرص و کپسول و شربت بکمپلکس نگاه میکنیم که باید با اشتیاق یا به زور، به خورد مردم و دانشجوها بدهیم.
حجاب فقط یک هنجار اجتماعی نیست، اعتقاد است. اعتقادی که در طول سیسال با کار نرمافزاری درونی نشده، چگونه در یک کار سختافزاری و در عرض چند ماه نهادینه میشود؟ این که دخترها و پسرهای هم نسل ما از ترس گشت ارشاد و تذکر و کلانتری و کارت دانشجویی خواستن دم در دانشگاه و اجازه ورود ندادن و دردسرهای اینچنینی، کمی تغییر ظاهر بدهند، آن هم برای مدتی کوتاه، اسمش موفقیت نیست که برای تکرارش با راهپیماییهای فرمایشی، تأییدیه و مجوز عرفی بگیریم و شعار «مرگ بر بیحجاب» سر بدهیم.
قبل از پاک کردن صورت مسئله - آن هم نه با پاککن، که به زور کندن و خراشیدن - باید برویم ریشه را پیدا کنیم، علت را جستوجو کنیم و فکری برای نسل بعد کنیم. قبل از اینکه توی خیابانها بگردیم و اندازهی پاچه شلوار و دور کمر مانتو و قد روسریها را رصد کنیم، یک دوری در بازار پوشاک و لباس و تولیدیهای داخل بزنیم، تا دستکم بدانیم این مانتوهای باربیدوز و شالهای دهسانتی و شلوارهای فاق کوتاه از کجا آمده و رفته است تن مردم! یک وقتی هم برای رفع خستگی بد نیست سری به سینماها بزنیم و چند تا فیلم پرآوازه و منتخب فلان جشنوارهی داخلی و بهمان جشنوارهی خارجی را ببینیم و سعی کنیم ارتباطش را با هنجارهای جامعه پیدا کنیم. حتی لازم نیست دربارهی اثرات زور و اجبار و تحقیر، کتابهای قطور روانشناسی بخوانیم، مروری اگر به زندگی خودمان و کودکی و دور و برمان داشته باشیم، واکنشهای لجوجانه و کینهورزانهاش اظهر من الشمس است.
با اجباری کردن چادر و جا انداختن منطق «دانشجو نمره میخواهد، پس ناچار است رعایت کند»، اعتقاد به حجاب شکل نمیگیرد. کار فرهنگی میخواهد، اقناع و تبیین میخواهد، زمان میبرد، ظرافت لازم دارد، همدلی و محبت میخواهد. احیاء نهاد امر به معروف هم خوب است و هم لازم؛ اما نیاز ما به امر به معروفی است که اصولی و دلسوزانه باشد. نهی از منکری که به جای زایش نفرت و کینه، تفکربرانگیز باشد. برای سر و سامان دادن به حجاب و عفاف در جامعه - که ریشهی مشکلات و ناهنجاریهای عمدهای است - نه تنها تقویت حیا در زنان ضروری است، که نیازمند احیای غیرت و وقار در مردان هم هستیم. اشتباه در روش اجرای طرح حجاب و عفاف و مبارزه با بیحجابی، میتواند آن را به طرح «مبارزه با حجاب» بدل کند!
علی پزشکی
